1924

Brak wersji przejrzanej

rok 1924 / MCMXXIV XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1922 « 1923 « 1924 » 1925 » 1926

Spis treści

1 Wydarzenia w Polsce
2 Wydarzenia na świecie
3 Urodzili się
4 Zmarli
5 Zdarzenia astronomiczne
6 Nagrody Nobla
7 Zobacz też
8 Święta ruchome

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

6 stycznia - w Warszawie ukazał się pierwszy numer "Wiadomości Literackich".
8 stycznia - apogeum hiperinflacji, 1 dolar USA = 10 250 000 marek polskich.
11 stycznia - ustawa o naprawie skarbu i reformie waluty.
5 lutego - powołany zostaje Bank Gdański Wolnego Miasta Gdańska.
14 marca - Rada Ligi Narodów przyznała Polsce teren na półwyspie Westerplatte, u ujścia kanału portowego do morza, naprzeciw przedmieścia Nowy Port.
marzec - udzielenie włoskiej pożyczki tytoniowej dla Polski.
7 kwietnia - przekazanie PKP przez zakłady Fablok pierwszego wyprodukowanego w Polsce parowozu towarowego serii Tr21 z tendrem 3-osiowym.
29 kwietnia - Marka polska została zastąpiona złotym polskim jako obowiązującą waluta w kraju.
3 lipca - reprezentacja Polski po raz pierwszy uczestniczyła w Igrzyskach Olimpijskich.
lipiec - ustawa o wprowadzeniu szkolnictwa dwujęzycznego (ultrakwistycznego).
12 września - utworzono Korpus Ochrony Pogranicza (KOP).
2 października - Polska podpisała protokół genewski o postawieniu wojny poza prawem.
27 października - pierwsze trzy brygady KOP rozpoczęły obsadzanie granicy na Wołyniu i Białorusi.
11 listopada - powstała Niezależna Partia Chłopska.
13 listopada - Władysław Reymont otrzymał literacką Nagrodę Nobla.
powołano do życia Polski Komitet Normalizacyjny.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

10 stycznia - brytyjski okręt podwodny L-34 zatonął w Kanale La Manche, 43 marynarzy straciło życie.
21 stycznia - zmarł Włodzimierz Lenin – Józef Stalin rozpoczął intrygi wewnątrzpartyjne w celu pozbycia się konkurentów do władzy dyktatorskiej w ZSRR.
22 stycznia - Ramsay MacDonald został pierwszym premierem brytyjskim z ramienia Partii Pracy.
23 stycznia - w ZSRR oficjalnie ogłoszono że Lenin zmarł 21 stycznia.
25 stycznia - początek pierwszych zimowych igrzysk olimpijskich w Chamonix.
26 stycznia - Piotrogród zostaje przemianowany na Leningrad.
27 stycznia - Lenin został pochowany w mauzoleum na Placu Czerwonym w Moskwie.
31 stycznia - zatwierdzenie konstytucji ZSRR.
1 lutego - Wielka Brytania oficjalnie uznaje Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
4 lutego - Mahatma Gandhi zostaje zwolniony przed terminem z więzienia ze względu na zły stan zdrowia.
5 lutego - po raz pierwszy odbyła się transmisja sygnału radiowego czasu uniwersalnego (GMT) z Królewskiego Obserwatorium Astronomicznego w Greenwich.
7 lutego - w USA w stanie Nevada po raz pierwszy użyto gazu do wykonania egzekucji.
12 lutego - w Nowym Jorku w sali koncertowej na Manhattanie odbyło się pierwsze wykonanie „Błękitnej Rapsodii” (ang. Rhapsody in Blue), utworu którego kompozytorem był George Gershwin.
14 lutego - powstał IBM (ang. International Business Machines Corporation; potocznie zwany Big Blue), jeden z pierwszych koncernów produkujących najpierw maszyny liczące, potem komputery.
16-26 lutego - w USA strajkują dokerzy.
22 lutego - Calvin Coolidge był pierwszym prezydentem Stanów Zjednoczonych, który wygłosił przemówienie radiowe z Białego Domu.
marzec - Adolf Hitler rozpoczął w więzieniu w Landsbergu w Bawarii, aresztowany po puczu w Monachium, dyktowanie swej książki Mein Kampf (Moja walka).
3 marca - w Turcji, istniejący przez 1400 lat Islamski Kalifat został zlikwidowany wraz z usunięciem klifa Abdülmecida II. Równocześnie z kalifatem zlikwidowano szkolnictwo religijne oraz zakazano poligamii.
8 marca - w stanie Utah doszło do katastrofy w kopalni węgla – 172 górników straciło życie.
9 marca - Włochy anektują Rijekę (wł. Fiume).
25 marca - Grecja proklamuje się republiką.
29 marca - były prezydent Francji Raymond Poincaré staje po raz trzeci na czele rządu francuskiego jako przewodniczący rady ministrów (fr. Président du Conseil de Ministres).
1 kwietnia - skazanie Adolfa Hitlera na 5 lat więzienia za próbę zamachu stanu (spędził w więzieniu tylko dziewięć miesięcy).
6 kwietnia - we Włoszech Narodowa Partia Faszystowska wygrywa wybory z większością ⅔ głosów.
13 kwietnia
- w referendum Grecy wypowiadaj się za ustrojem republikańskim w Grecji.
- w Atenach powstaje klub piłkarski AEK Ateny.
26 kwietnia - w Londynie angielski wynalazca Harry Grindell Matthews demonstruje swój wynalazek „promienie śmierci” (elektrycznie naładowane cząstki elementarne). Wynalazek nie wzbudza zainteresowania wojskowych.
27 kwietnia - grupa Alawitów zamordowała chrześcijańskie siostry zakonne w Syrii – rząd francuski wysłał przeciwko nim odziały armii francuskiej.
4 maja - w Paryżu rozpoczęły się Letnie Igrzyska Olimpijskie.
10 maja - John Edgar Hoover został mianowany dyrektorem FBI.
11 maja - powstało przedsiębiorstwo Mercedes-Benz z fuzji zakładów produkujących samochody należących do Gottlieba Daimlera i Karla Benza.
2 czerwca - przyznanie pełni praw obywatelskich Indianom w USA.
5 czerwca - inżynier elektryk wynalazca Ernst Alexanderson wysłał pierwszy telefaks do swego ojca ze Stanów Zjednoczonych do Szwecji.
8 czerwca - alpiniści George Mallory i Andrew Irvine byli widziani po raz ostatni w drodze na szczyt Mount Everest. Do dnia dzisiejszego brak jest dowodów, czy istotnie dotarli oni na szczyt góry. Mallory i Irvine nie powrócili do obozu i zaginęli.
10 czerwca - w Rzymie faszyści uprowadzili i zamordowali jednego z przywódców włoskich socjalistów Giacomo Matteottiego.
1 lipca - wprowadzenie systemu metrycznego w Japonii.
20 lipca - w ZSRR ukazała się gazeta Sowiecki Sport (ros. Советский спорт).
18 sierpnia - Francuzi rozpoczynają wycofywanie swych oddziałów okupacyjnych z Niemiec.
28 sierpnia - w Gruzji wybuchło powstanie przeciw ZSRR, w którym zginęło kilka tysięcy osób.
9 września - ośmiogodzinny dzień pracy został wprowadzony w Belgii.
2 października - Protokół Genewski został zaadaptowany przez Ligę Narodów.
25 października - Subhas Czandra Bose został aresztowany przez brytyjskie władze kolonialne w Indiach – był więziony przez następne dwa i pół roku.
4 listopada
- Nellie Tayloe Ross z Wyoming wygrała wybory i została pierwszą w historii Stanów Zjednoczonych kobietą pełniącą funkcję gubernatora stanu.
- republikanin Calvin Coolidge pokonał demokratę John W. Davis w wyborach prezydenckich w USA.
1 grudnia
- prezydentem Meksyku został Plutarco Elías Calles.
- nieudany komunistyczny zamach stanu w Estonii.
19 grudnia - w Niemczech seryjny morderca Fritz Haarmann został skazany na karę śmierci.
20 grudnia - zwolnienie Adolfa Hitlera z więzienia.
24 grudnia - Albania proklamuje się republiką.
W Niemczech wynaleziono silny środek odurzający – hydromorfon.

[edytuj] Urodzili się

6 stycznia - Olga Scherer, polska pisarka, eseistka, publicystka, tłumaczka, slawistka, historyk i teoretyk literatury polskiej, europejskiej i amerykańskiej (zm. 2001)
10 stycznia - Max Roach, amerykański perkusista i kompozytor jazzowy (zm. 2007)
11 stycznia - Slim Harpo, amerykański wykonawca muzyki bluesowej (zm. 1970)
13 stycznia - ks. Józef Łabędź, pierwszy polski paulista (zm. 1967)
29 stycznia - Luigi Nono, włoski kompozytor współczesny (zm. 1990)
8 lutego - Khamtai Siphandon, laotański polityk
17 lutego
- Irena Popławska, polski historyk sztuki, historyk architektury łódzkiej, profesor Politechniki Łódzkiej (zm. 1995)
- Margaret Truman, amerykańska piosenkarka, a następnie pisarka (zm. 2008)
19 lutego - Lee Marvin, amerykański aktor filmowy, zdobywca statuetki Oscara (zm. 1987)
21 lutego - Robert Mugabe, polityk, prezydent Zimbabwe
23 lutego - Allan McLeod Cormack, amerykański fizyk pochodzenia południowoafrykańskiego, laureat Nagrody Nobla (zm. 1998)
26 lutego - Aleksander Płatek, polski geodeta, profesor AGH (zm. 1996)
1 marca - Deke Slayton, amerykański astronauta (zm. 1993)
7 marca - Kōbō Abe, japoński prozaik (zm. 1993)
27 marca - Sarah Vaughan, amerykańska wokalistka jazzowa (zm. 1990)
3 kwietnia
- Marlon Brando, amerykański aktor filmowy (zm. 2004)
- Doris Day, amerykańska piosenkarka i aktorka filmowa
12 kwietnia - Raymond Barre, polityk francuski i ekonomista (zm. 2007)
16 kwietnia - Henry Mancini, amerykański kompozytor i aranżer (zm. 1994)
23 kwietnia - Margit Sandemo, norweska pisarka
28 kwietnia - Kenneth Kaunda, zambijski polityk
9 maja - Bułat Okudżawa, gruziński pieśniarz i poeta (zm. 1997)
11 maja - Antony Hewish, brytyjski astrofizyk i radioastronom, laureat Nagrody Nobla
22 maja - Charles Aznavour, piosenkarz francuski
3 czerwca - Torsten Wiesel, neurobiolog szwedzki, laureat Nagrody Nobla
11 czerwca - Aleksander Ziemny, polski poeta, prozaik, reportażysta, tłumacz literatury pięknej z języka angielskiego, rosyjskiego, rosyjskiego, ukraińskiego i hebrajskiego
12 czerwca - George Bush, prezydent USA
15 czerwca - Ezer Weizman, prezydent Izraela (zm. 2005)
16 czerwca - Adam Hanuszkiewicz, reżyser polski
18 czerwca - George Mikan, amerykański koszykarz, 4-krotny mistrz NBA (zm. 2005)
20 czerwca - Chet Atkins, amerykański muzyk country (zm. 2001)
24 czerwca - Kurt Furgler, polityk szwajcarski, prezydent Szwajcarii (zm. 2008)
25 czerwca - Sidney Lumet, reżyser amerykański
3 lipca - Sellapan Rama Nathan, singapurski polityk, prezydent Singapuru
4 lipca - Eva Marie Saint, amerykańska aktorka, laureatka Oscara
14 lipca - James W. Black, szkocki farmaceuta, laureat Nagrody Nobla
19 lipca - Stanley Hathaway, polityk amerykański, gubernator stanu Wyoming (zm. 2005)
26 lipca - Stanisław Komornicki, pseud. Nałęcz, polski generał brygady, autor pamiętników o tematyce wojennej
1 sierpnia
- Georges Charpak, francuski fizyk pochodzenia żydowskiego, laureat Nagrody Nobla
- Abdullah bin Abdulaziz Al Saud (arab. عبدالله بن عبدالعزيز آل سعود) król Arabii Saudyjskiej
8 sierpnia - Gene Deitch, amerykański reżyser i producent filmowy
22 sierpnia - Andrzej Markowski, polski kompozytor, dyrygent (zm. 1986)
23 sierpnia - Robert Solow, ekonomista amerykański, laureat Nagrody Nobla
25 sierpnia - Harlan Smith, astronom amerykański (zm. 1991)
28 sierpnia - Peggy Ryan, aktorka amerykańska (zm. 2004)
2 września - Daniel Moi, kenijski polityk, prezydent Kenii
9 września - Rik Van Steenbergen, belgijski kolarz szosowy (zm. 2003)
22 września - Rosamunde Pilcher, angielska pisarka
27 września - Josef Škvorecký, czeski pisarz
28 września - Marcello Mastroianni, włoski aktor filmowy (zm. 1996)
30 września - Truman Capote, pisarz amerykański (zm. 1984)
1 października
- Jimmy Carter, prezydent USA
- William H. Rehnquist, prawnik amerykański, wieloletni prezes Sądu Najwyższego USA (zm. 2005)
8 października - Alphons Egli, polityk szwajcarski, prawnik
9 października - Kazimierz Błahij, polski dziennikarz, publicysta, reportażysta, pisarz (zm. 1990)
10 października - Edward Davis Wood Jr., amerykański reżyser, aktor, scenarzysta i producent filmowy (zm. 1978)
11 października - Mal Whitfield, amerykański lekkoatleta
29 października - Zbigniew Herbert, polski poeta (zm.1998)
13 listopada - Motoo Kimura, japoński genetyk, biolog molekularny, autor neutralistycznej teorii ewolucji molekularnej (zm. 1994)
20 listopada - Benoit Mandelbrot, francuski matematyk, pochodzenia polskiego, laureat nagrody Nagrody Wolfa
21 listopada - Józef Baryła, polski generał i polityk
23 listopada - Aleksander Małachowski, polityk Unii Pracy i publicysta (zm. 2004)
2 grudnia
- Alexander Haig, wojskowy i polityk amerykański
- Vilgot Sjöman, szwedzki reżyser (zm. 2006)
12 grudnia - Mieczysława Buczkówna, polska poetka
14 grudnia - Raj Kapoor, aktor hinduski.
25 grudnia
- Rod Serling, amerykański scenarzysta, reżyser (zm. 1975)
- Atal Bihari Vajpayee, indyjski polityk, premier
- Moktar uld Daddah (arab. مختار ولد داده), prezydent Mauretanii (zm. 2003)
28 grudnia - Milton Obote, prezydent Ugandy (zm. 2005)

[edytuj] Zmarli

2 stycznia
- Władysław Chełchowski, generał brygady w stanie spoczynku, były dowódca Grupy Etatów III Armii
- Sabine Baring-Gould, angielski hagiograf, antykwarysta i powieściopisarz (ur. 1834)
21 stycznia - Włodzimierz Iljicz Lenin, przywódca i założyciel partii bolszewickiej w Rosji, przywódca państwa sowieckiego, ideolog komunizmu (ur. 1870)
3 lutego - Woodrow Wilson, polityk amerykański, prezydent USA (ur. 1856)
21 kwietnia - Eleonora Duse, aktorka włoska (ur. 1858)
4 maja - Edith Nesbit, angielska pisarka powieści fantastycznych dla dzieci (ur. 1858)
15 maja - Paul d'Estournelles de Constant, polityk i dyplomata francuski, laureat Pokojowej Nagrody Nobla (ur. 1852)
31 maja - Konstanty Gorski, polski kompozytor i skrzypek-wirtuoz (ur. 1859)
3 czerwca - Franz Kafka, pisarz austriacki urodzony w Pradze (ur. 1883)
7 czerwca - Jan Czeraszkiewicz, łódzki krajoznawca, adwokat, nauczyciel, dyrektor najstarszej łódzkiej szkoły średniej, patron Łódzkiego Oddziału PTTK (ur. 1867)
27 lipca - Ferruccio Busoni, włoski kompozytor i pianista (ur. 1866)
3 sierpnia - Joseph Conrad, pisarz angielski polskiego pochodzenia, podróżnik (ur. 1857)
17 sierpnia - Paweł Urysohn, rosyjski matematyk (ur. 1898)
6 września - Maria Waleria Habsburg, arcyksiężna austriacka, córka cesarza Franciszka Józefa I i cesarzowej Elżbiety (ur. 1868)
12 października - Anatole France, pisarz francuski, laureat Nagrody Nobla (ur. 1844)
4 listopada - Gabriel Fauré, francuski kompozytor i organista (ur. 1845)
10 listopada - Archibald Geikie, szkocki geolog (ur. 1835)
29 listopada - Giacomo Puccini, włoski kompozytor operowy (ur. 1858)
12 grudnia - Aleksander Izrael Łazariewicz Helphand, działacz rosyjskiego ruchu rewolucyjnego (ur. 1867)
29 grudnia - Carl Spitteler, szwajcarski pisarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1845)