Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

français Γαλλικά
Ομιλείται σε:	Γαλλία, Βέλγιο, Ελβετία, Λουξεμβούργο, Μονακό, Καναδάς, Βόρεια, Δυτική και Κεντρική Αφρική, Ωκεανία, Καραϊβική, Νοτιοανατολική Ασία, Ινδικός Ωκεανός, κ.α.
Oμιλητές:	72 εκατομμύρια ως μητρική γλώσσα στην Ευρώπη, 160 - 500 εκατομμύρια ως δεύτερη γλώσσα
Κατάταξη:	8η ανά το κόσμο 160 εκατομμύρια 5η (συνολικά) [1] 1η ως δεύτερη (second language) 600 εκατομμύρια
Ταξινόμηση:	Ινδοευρωπαϊκές γλώσσες   Ιταλικές    Ιταλοδυτικές     Γαλατοϊβηρικές      Γαλατορομανικές       Γαλατοραιτικές        Γαλλικά
Kατάσταση
Επίσημη γλώσσα:	Γαλλία και 41 επιπλέον χώρες
Ρυθμιστής:	Γαλλική Ακαδημία
Κώδικες γλώσσας
ISO 639-1	fr
ISO 639-2/Β	fre
ISO 639-3	fra
SIL	FRN

Η Γαλλική γλώσσα είναι η τρίτη από τις Ρομανικές γλώσσες από άποψη αριθμού ομιλητών ως μητρική γλώσσα, μετά την Ισπανική γλώσσα και την Πορτογαλική γλώσσα αλλά η μόνη με δυναμική παρουσία και στις πέντε ηπείρους. ^[2][3]

Το 2006 ήταν η 4η ομιλούμενη γλώσσα στον κόσμο με 520 εκατομμύρια ομιλητές.^[4]. Η αύξηση αυτή προέρχεται κυρίως από την καθημερινή φρενήρη πληθυσμιακή αύξηση των αφρικανικών χωρών ^[5]. Το 1999 τα Γαλλικά ήταν η 11η πλέον ομιλούμενη γλώσσα στον κόσμο.

Στην Ευρώπη ομιλείται από 72 εκατομμύρια γαλλόφωνους ως μητρική γλώσσα (Γαλλία 65 εκ., Βέλγιο 4,5 εκ. Ελβετία 1,2 εκ), 9,2 εκατομμύρια στον Καναδά, 9 στην Αϊτή και από 160 έως 500 εκατομμύρια ομιλητές που τη χρησιμοποιούν ως δεύτερη γλώσσα αλλά και πρώτη όπως μεταξύ άλλων στο Βελγικό Κογκό, στην Ακτή Ελεφαντοστού και στο Καμερούν. ^[6]

Είναι επίσημη γλώσσα σε διάφορες κοινότητες και οργανισμούς, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (στον ΟΗΕ είναι επίσημη γλώσσα μαζί με την Αγγλική, την Ισπανική, την Ρωσική, την Κινεζική και την Αραβική) και η μόνη επίσημη γλώσσα για την Παγκόσμια Ταχυδρομική Ένωση)^[7].

Πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο τα Γαλλικά (και τα Αγγλικά) θεωρούντο διεθνής γλώσσα, ιδιαίτερα σε πεδία όπως η διπλωματία, lingua franca στο εμπόριο, στη ναυτιλία και στις μεταφορές. Σήμερα παραμένουν μαζί με τα αγγλικά και τα ισπανικά ως ισχυρή γλώσσα στη διπλωματία.

Η Ελλάδα ανήκει στην Παγκόσμια Οργάνωση Γαλλοφωνίας (OIF). 52 χώρες κράτη και επαρχίες έχουν τη γαλλική ως επίσημη γλώσσα και εκεί η γαλλική μειονότητα είναι πολύ ισχυρή^[8]. Τα Γαλλικά είναι μία από τις δύο γλώσσες εργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και δεύτερη ξένη γλώσσα διδασκαλίας στα σχολεία όλης της Ευρώπης μετά τα αγγλικά.

[Επεξεργασία] Γεωγραφική διασπορά

[Επεξεργασία] Ευρώπη

[Επεξεργασία] Βέλγιο

Αποτελεί τη μητρική γλώσσα του 45% των Βέλγων. Η γαλλόφωνη περιοχή είναι η Βαλλονία. Το άλλο 54% μιλά ολλανδικά ή κατ΄άλλους φλαμανδικά και το 1% περίπου γερμανικά. ^[9]

[Επεξεργασία] Ελβετία

Τα Γαλλικά είναι μία από τις τέσσερις επίσημες γλώσσες της Ελβετίας, μαζί με τα Γερμανικά, τα Ιταλικά και τα Ρομανσικά. Αποτελεί τη μητρική γλώσσα του 20% των Ελβετών. ^[10]

[Επεξεργασία] Ιταλία

Κυρίως στην κοιλάδα της Αόστα. ^[11]

[Επεξεργασία] Λουξεμβούργο

Στο Λουξεμβούργο το 90% των κατοίκων μιλά γαλλικά σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο και όλοι λουξεμβουργιανά. Επίσης το 85% μιλά γερμανικά. ^[12]

[Επεξεργασία] Μονακό και Ανδόρρα

Το πριγκιπάτο του Μονακό έχει επίσημη γλώσσα τα γαλλικά^[13], ενώ στην Ανδόρρα μιλούν κυρίως καταλανικά και ισπανικά ^[14] αλλά και στο Βατικανό.

[Επεξεργασία] Αμερική

Εκτός από τα μεγάλα νησιά της Καραϊνικής ομιλούνται και στη Γαλλική Γουϊάνα (υπερπόντια κτήση) όπου εκτός από τα γαλλικά ομιλείται και μια γαλλική διάλεκτος (κρεόλ).

[Επεξεργασία] Καναδάς

Στο Κεμπέκ που αποτελεί την γαλλόφωνη επαρχία του Καναδά και το 25% περίπου του πληθυσμού της χώρας (9 εκατομμύρια γαλλόφωνοι). Αλλά και ανάμεσα στα σύνορα των Η.Π.Α και του Καναδά. ^[15]

[Επεξεργασία] Ηνωμένες Πολιτείες

Από τα 12 εκατομμύρια άτομα γαλλικής καταγωγής, 1,6 εκατομμύρια μιλούν γαλλικά στο οικογενειακό τους περιβάλλον. (Λουιζιάνα, Νιού Χάμσαϊρ, Μέιν, Βερμόντ. Στις παραπάνω πολιτείες τα γαλλικά είναι δεύτερη γλώσσα, όχι όμως στη Νέα Υόρκη). Η γαλλόφωνη κοινότητα είναι στο σύνολο των Η.Π.Α τρίτη μετά την αγγλόφωνη και την ισπανόφωνη και ακολουθούν οι Κινέζοι ^[16].

[Επεξεργασία] Αφρική

Στην Αφρική, τα γαλλικά ομιλούνται στις εξής χώρες: Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Δημοκρατία του Κονγκό, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, Καμερούν, Μπουρκίνα Φάσο, Γουινέα, Γουινέα Μπισσάου (μετά τα πορτογαλικά), Μπενίν, Νίγηρας, Μάλι, Τσαντ, Τόγκο, Σενεγάλη, Ακτή Ελεφαντοστού, Τζιμπουτί, Μπουρούντι, Μαδαγασκάρη, Γκαμπόν, Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία, Δυτική Σαχάρα ^[17] και λιγότερο στην Αίγυπτο ^[18].

[Επεξεργασία] Γαλλικές Υπερπόντιες Κτίσεις

Η γαλλική ομιλείται σε πολλά νησιά που υπάγονται διοικητικά στη Γαλλία, όπως: Γουαδελούπη, Μαρτινίκα, Ρεϋνιόν, Μαγιότ, Νέα Καληδονία, Γαλλική Πολυνησία, Άγιος Μαρτίνος, Άγιος Βαρθολομαίος, Κεργκελέν, Κροζέ Νήσοι, Ένδοξοι Νήσοι, Χουάν ντε Νόβα Νήσος, Σαιν Πιερ και Μικελόν ή αλλιώς Νήσοι Αγίου Πέτρου και Μιχαήλ, Ουάλις και Φουτούνα.

[Επεξεργασία] Νοτιοανατολική Ασία

Η γλώσσα κατέχει δυναμική παρουσία στα σχολεία του Βιετνάμ^[19], στο Λάος^[20], στην Καμπότζη ^[21], ενώ οι γλώσσες τους έχουν πλήθος γαλλικών λέξεων.

[Επεξεργασία] Λίβανος

Τα γαλλικά αποτελούν προνομιακή γλώσσα εκπαίδευσης στον Λίβανο^[22]

[Επεξεργασία] Ινδία

Ομιλούνται στην επαρχία του Ποντισέρι ^[23] και στο Μαυρίκιο, όπως και στα νησιά Ευρώπα, Τρομελίν, στα Διασκορπισμένα νησιά στον Ινδικό Ωκεανό και στις Κομόρες.

[Επεξεργασία] Ωκεανία

Στο Βανουάτου και σε άλλες υπερπόντιες κτήσεις.

[Επεξεργασία] Ανταρκτική

Γαλλικά νότια και ανταρκτικά εδάφη, Νήσος Άγιος Παύλος, Νήσος Άμστερνταμ, Αδελία Γη.

[Επεξεργασία] Ιστορία

[Επεξεργασία] Η ρωμαϊκή εισβολή στη Γαλατία

Η Γαλλική γλώσσα είναι μια Ρομανική γλώσσα, δηλαδή προέρχεται από τη Λατινική. Πριν τη ρωμαϊκή εισβολή στις περιοχές που απαρτίζουν σήμερα τη Γαλλία από τον Ιούλιο Καίσαρα (58 - 52 Π.Κ.Ε.), η Γαλλία κατοικείτο κυρίως από έναν κελτικό λαό, τον οποίο οι Ρωμαίοι αποκαλούσαν Γαλάτες, αν και υπήρχαν και άλλες γλωσσολογικές/εθνικές ομάδες στην ευρύτερη περιοχή της Γαλλίας σε εκείνη την περίοδο, όπως οι Ίβηρες στη νότια Γαλλία και την Ισπανία, οι Λίγυρες στην μεσογειακή ακτή, ελληνικές και φοινικικές αποικίες, όπως η Μασσαλία και η Βασκόν (Vascons) στα ισπανο-γαλλικά σύνορα.

Παρότι στο παρελθόν, σε πολλούς Γάλλους άρεσε να αναφέρονται στην γαλατική καταγωγή τους (nos ancêtres les Gaulois), ίσως λιγότερες από 200 λέξεις με κελτική ετυμολογία παραμένουν σήμερα στα γαλλικά, κυρίως ονόματα τόπων και φυτών, όπως και λέξεις σχετικές με τη γη και τη ζωή στην ύπαιθρο. Αντίστροφα, κάποια ονόματα γαλατικών αντικειμένων τα οποία ήταν νέα για τους Ρωμαίους και γι' αυτό δεν υπήρχαν λατινικές λέξεις, εισήχθησαν στα λατινικά.

[Επεξεργασία] Οι Φράγκοι

Από τον 3ο αιώνα και μετά, η Δυτική Ευρώπη κυριεύθηκε από "βαρβαρικές" γερμανικές φυλές από τα ανατολικά, κάποιες από τις οποίες εγκαταστάθηκαν και στη Γαλατία. Τη γαλλική γλώσσα επηρέασαν οι Φράγκοι στη βόρεια Γαλλία, οι Αλαμανοί στα γαλλο-γερμανικά σύνορα, οι Βουργουνδοί στην κοιλάδα του Ροδανού κι οι Βησιγότθοι στην περιοχή της Ακουιτανίας και στην Ισπανία, καθώς η διαφορετική προφορά και σύνταξη που χρησιμοποιούσαν επηρέασαν τα λατινικά των περιοχών εκείνων, ενώ ταυτόχρονα στη γλώσσα εντάχθηκαν πάμπολλες νέες λέξεις, κυρίως σχετικές με την κοινωνική δομή και τη στρατιωτική τακτική.

[Επεξεργασία] Γλώσσες Όιλ

Οι γλωσσολόγοι τυπικά διαιρούν σε τρεις γεωγραφικές υπο-ομάδες τις γλώσσες που χρησιμοποιούνταν στη μεσαιωνική Γαλλία, με κυριότερη την ομάδα των Γλωσσών Όιλ, στην οποία ανήκει και η γαλλοπροβηγκιανή. Στην ομάδα αυτή ανήκουν διάλεκτοι του γαλλικού Βορρά που επηρεάστηκαν περισσότερο από την κυριαρχία των Φράγκων. Αντιθέτως, οι διάλεκτοι της νότιας Γαλλίας και της βόρειας Ισπανίας ("Γλώσσες Οκ"), όπως η οξιτανική, παρέμειναν περισσότερο "πιστές" στα λατινικά. Οι τύποι "Όιλ" και "Οκ" ήταν διαλεκτικοί τύποι της λέξης "ναι" κατά το Μεσαίωνα - από το "όιλ" προέρχεται το σύγχρονο "ουί". Σε αδρές γραμμές, το βόρειο ήμισυ της σημερινής Γαλλίας και οι γαλλόφωνες περιοχές του Βελγίου ήταν εστία των διαλέκτων Όιλ, ενώ το νότιο ήμισυ της Γαλλίας και η Καταλωνία των διαλέκτων Οκ.

[Επεξεργασία] Παραπομπές

[Επεξεργασία] Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Στo Βικιεπιστήμιο υπάρχει ή αναπτύσσεται εκπαιδευτικό υλικό για αυτό το θέμα:

Γαλλική γλώσσα

Έκδοση της Βικιπαίδειας στην Γαλλική γλώσσα

• Γαλλικό Ινστιτούτο Αθήνας
• Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσ/νίκης
• Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΑΠΘ
• Εθνολόγος, αναφορά για τα Γαλλικά
• Διεθνής Οργανισμός Γαλλοφωνίας (Francophonie)
• Βασικές συμβουλές για τον Γαλλικό τονισμό

[Επεξεργασία] Φράσεις και μεταφράσεις

• Γαλλικό Βικιλεξικό
• ΓλωσσοΒοηθήματα
• Γαλλικά μαθήματα λεξιλογίου
• Ο Θησαυρός της Γαλλικής γλώσσας ψηφιοποιημένος
• Γλωσσολογικοί θύλακες - Radio-Canada.ca

Αυτό το άρθρο χρειάζεται μετάφραση. Αν θέλετε να συμμετάσχετε, μπορείτε να επεξεργαστείτε το άρθρο μεταφράζοντάς το ή προσθέτοντας δικό σας υλικό και να αφαιρέσετε το {{μετάφραση}} μόλις το ολοκληρώσετε. Είναι πιθανό (και επιθυμητό) το ξενόγλωσσο κείμενο να έχει κρυφτεί σαν σχόλιο με τα <!-- και -->. Πατήστε "επεξεργασία" για να δείτε ολόκληρο το κείμενο.

	Επίσημες γλώσσες του ΟΗΕ
Αραβική • Κινεζική • Αγγλική Γαλλική • Ρωσική • Ισπανική
Πηγή: Επίσημη σελίδα ΟΗΕ

	Επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Αγγλική | Βουλγαρική | Γαλλική | Γερμανική | Δανεζική | Ελληνική | Εσθονική | Ιρλανδική | Ισπανική Ιταλική | Λεττονική | Λιθουανική | Μαλτεζική | Ολλανδική | Ουγγρική | Πολωνική Πορτογαλική | Ρουμανική | Σλοβακική | Σλοβενική | Σουηδική | Τσεχική | Φινλανδική
Πηγή: Επίσημη σελίδα ΕΕ

Αυτό το άρθρο γλωσσολογίας χρειάζεται επέκταση. Μπορείτε να βοηθήσετε την Βικιπαίδεια επεκτείνοντάς το!